เมื่อปีพ.ศ. 2523 นายสมหวัง  มัสแหละ เกษตรกร ในชุมชนบ้านแสงวิมาน ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้นำต้นพันธุ์ส้มโอพื้นเมืองที่เรียกกันว่า “ส้มสีชมพู” จากอำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี ซึ่งมีผลใหญ่ กุ้งสีชมพูเข้ม แต่มีรสขม มาทดลองปลูกในพื้นที่บ้านแสงวิมาน ปรากฏว่าผลผลิตส้มโอที่ได้มีรสชาติหวานแต่ยังมีรสขมอยู่บ้าง จึงตั้งชื่อใหม่ว่า “พันธุ์มรกต” เนื่องจากมีผิวสีเขียวเข้ม และมีขนอ่อนนุ่มปกคลุมคล้ายกำมะหยี่

หลังจากนั้นได้มีการปรับปรุงพันธุ์โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ดูแลรักษา จนได้ผลผลิตที่มีคุณภาพดีขึ้นมาก  กล่าวคือ  มีเนื้อกุ้งสีชมพูเข้มคล้ายทับทิมจนถึงสีแดง  ผลโต ผิวเปลือกสีเขียวสดนิ่มเหมือนกำมะหยี่  และรสชาติหวานหอม คนในหมู่บ้านจึงตกลงกันตั้งชื่อให้ใหม่ว่า “พันธุ์ทับทิมสยาม”

จากการสำรวจและวิเคราะห์พื้นที่แหล่งปลูกสำคัญของสัมโอพันธุ์ทับทิมสยามในจังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่าพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ใน ตำบลคลองน้อย ตำบลเกาะทวด และ ตำบลคลองกระบือ อำเภอปากพนัง เกษตรกรชาวสวนส้มปากพนังจึงได้ขอขี้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ให้กับส้มโอพันธุ์นี้โดยระบุว่าเป็น “ส้มโอทับทิมสยามปากพนัง” ตามประกาศกรมทรัพย์สินทางปัญญา เมื่อวันที่ 26  มิถุนายน 2555 โดยมีสาระสำคัญ ตามประกาศ ดังนี้

คำนิยาม : ส้มโอทับทิมสยามปากพนัง (PAKPANANG  TABTIMSIAM  POMELO) หมายถึง  ส้มโอทับทิมสยามที่มีรสชาติหวานนุ่ม สีของเนื้อสีชมพูเข้มคล้ายทับทิมจนถึงสีแดง  ผิวผลนิ่มดังกำมะหยี่  ซึ่งปลูกในพื้นที่อำเภอปากพนัง  จังหวัดนครศรีธรรมราช

ลักษณะทางกายภาพ : ผลส่วนบนมีจุก  ก้นผลป้านเว้าเล็กน้อย  ผลโตขนาดเส้นรอบวงประมาณ 18 – 25 เซนติเมตร   เปลือกมีผิวเรียบ  สีเขียวนวลอมเหลือง  ต่อมน้ำมันละเอียด  ผิวเปลือกค่อนข้างบางเป็นมัน  มีขนเล็ก ๆ อ่อนนุ่มปกคลุมทั่วผล  สัมผัสจะรู้สึกนุ่มมือคล้ายกำมะหยี่  เปลือกชั้นในบางมีสีชมพูอ่อน  หนาประมาณ 0.8 – 1.0 เซนติเมตร  เมื่อสุกเต็มที่บริเวณจุดกึ่งกลางผลจะมีสีน้ำตาลเข้มและขนบริเวณก้นผลจะหายไป

เนื้อสีชมพูเข้มคล้ายสีทับทิมจนถึงสีแดง  เมล็ดมาก  เรียงชิดแกนผล  เนื้อกุ้งมีขนาดเล็กเบียดกันแน่น  ไม่แตกง่าย  ไม่แฉะน้ำ  แห้ง  หวานกรอบ  รสชาติหวานหอม  ไม่มีกลิ่นเหม็นเขียว  และไม่ขมติดลิ้น

กระบวนการผลิต : ปลูกได้ทั้งที่ลุ่มที่ดอน  โดยที่ลุ่มควรยกร่องปลูก ให้มีระยะห่างระหว่างต้นตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่  การขุดหลุมไม่ต้องให้ลึกมาก  ผสมดินด้วยปุ๋ยรองก้นหลุมก่อนปลูก หรือตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่  การตัดแต่งกิ่ง  เมื่อต้นส้มโออายุประมาณ 3  ปี  ควรตัดแต่งกิ่งรักษาทรงพุ่มด้านข้าง และตัดส่วนยอดให้โปร่ง เพื่อให้แสงแดดเข้าถึงภายในทรงพุ่ม  ทาแผลด้วยปูนแดง ปูนขาว หรือสีน้ำมัน  ฉีดพ่นด้วยสารป้องกันเชื้อรา  ใส่ปุ๋ยบำรุงต้น ให้น้ำสม่ำเสมอ  เมื่อออกดอกควรงดให้น้ำ  ช่อดอกติดผลแล้วจึงให้น้ำทีละน้อยไปเรื่อย ๆ จนถึงระดับปกติ

การเก็บเกี่ยว :  ระยะเก็บผลผลิตที่เหมาะสม  คือ  หลังดอกบานประมาณ 8 – 9 เดือน สังเกตต่อมน้ำมันรอบจุดสีน้ำตาลที่ก้นผลจะห่าง  สีเปลือกรอบจุดสีน้ำตาลเป็นสีเขียวนวล  หลังเก็บเกี่ยวนำมาผึ่งไว้ 1 – 2 วัน  รสชาติจะดีขึ้นและแกะเนื้อง่ายขึ้น            วิธีการเก็บเกี่ยว ให้ใช้กรรไกรตัดก้านขั้วผล และมีถุงผ้ารองรับเพื่อป้องกันผลกระแทกพื้น  นำผลใส่เข่งหรือตะกร้าสะอาด  รวบรวมไว้ในที่ร่ม

การพิสูจน์แหล่งกำเนิด : ส้มโอทับทิมสยามปากพนังจะต้องปลูกในเขตพื้นที่อำเภอปากพนัง  จังหวัดนครศรีธรรมราชตามกระบวนการผลิตที่กล่าวมาแล้วข้างต้น  และกระบวนการผลิตจะต้องผ่านการควบคุมตรวจสอบ  คือมีการขึ้นทะเบียนสมาชิกเกษตรกรผู้ปลูกส้มโอทับทิมสยามปากพนัง  รวมทั้งต้องมีเอกสารกำกับเพื่อการตรวจสอบย้อนกลับได้

ถ้าท่านต้องการลิ้มลองรสชาติส้มโอทับทิมสยาม GI ที่แท้จริง  ต้องมั่นใจว่าเป็นส้มโอที่ปลูกอยู่ในพื้นที่อำเภอปากพนัง  จังหวัดนครศรีธรรมราช เท่านั้น

THAI YOUNG FARMER

มูลนิธิส่งเสริมยุวเกษตรกรไทยในพระราชูปถัมภ์
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

2143/1 กรมส่งเสริมการเกษตร (ชั้น 3)
ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร
กรุงเทพฯ 10900

Contact

Tel. 091-120-4757 คุณสาธิดา อาจคำพันธุ์

Follow Us

Subscribe

Enter your email and we’ll send you latest information and plans.